Những điều thú vị về Làng nghề Bát Tràng xa xưa

Gốm sứ Bát Tràng từ xa xưa được lựa chọn làm cống phẩm Trung Quốc bởi sự tinh tế trong từng lớp men, cùng đôi bàn tay tài hoa vẽ nên những hoa văn độc đáo. Thế nhưng có một Bát Tràng với rất nhiều điều thú vị mà không phải ai cũng biết.

Làng gốm Bát Tràng nằm ở tả ngạn sông Hồng. Hiện nay, làng Bát Tràng thuộc xã Bát Tràng - huyện Gia Lâm - thủ đô Hà Nội, cách trung tâm thành phố hơn 10km về phía Đông Nam. Từ xưa đến nay, Bát Tràng là làng nghề truyền thống nổi tiếng với các sản phẩm gốm sứ.

Người sáng lập nên làng Gốm Bát Tràng

Theo sử sách ghi lại, làng nghề truyền thống này được hình thành vào thế kỷ XIV – XV, vào thời nhà Lý. Làng gốm Bát Tràng bắt nguồn từ 5 dòng họ gốm nổi tiếng: Trần, Vương, Nguyễn, Lê, Phạm ở làng gốm Bồ Bát, tỉnh Ninh Bình. Khi vua Lý Thái Tổ rời đô về thành Thăng Long, những người nghệ nhân giỏi nhất đã đi theo để xây dựng thành và làm các sản phẩm gốm sứ. Sau này, 5 dòng họ này đã kết hợp lại với nhau để sản xuất đồ gốm, từ đó lập nên làng gốm Bát Tràng.

Sự ra đời của làng nghề gốm Bát Tràng Hà Nội này là do 5 dòng họ gốm nổi tiếng bao gồm họ Trần, Vương, Nguyễn, Lê, Phạm ở làng gốm Bồ Bát, tỉnh Ninh Bình đã đưa các nghệ nhân làm gốm về kinh thành Thăng Long để phát triển. 5 dòng họ này đã kết hợp lại với nhau để sản xuất đồ gốm, từ đó lập nên làng gốm Bát Tràng.

chuyen-ve-lang-gom-bat-trang

Làng gốm Bát Tràng Việt Nam

Làng mà không có ruộng

Làng Bát Tràng nổi tiếng độc đáo bởi ngôi làng không có ruộng. Bởì lẽ làng ở ngoài đê, xa xưa chỉ có bãi sông, nhưng khi bãi sông lở mất thì không còn có đất canh tác nữa. Do đó, dân làng chủ yếu sống bằng nghề gốm sứ, buôn bán cau khô, nước mắm.

Để có đất an táng người quá cố, Làng đã phải mượn đất của các làng lân cận. Nghĩa trang của làng hiện nay thuộc địa phận thôn Thuận Tốn xã Đa Tốn huyện Gia Lâm. Làng cũng không đi tảo mộ vào tiết thanh minh như lệ thường mà lại đi tảo mộ vào ngày 6 tháng giêng nhân dịp con cháu về quê đông đủ ăn tết nguyên đán.

lang-gom-bat-trang

Đồ gốm sứ Bát Tràng

Làng không có cây tre

Cây tre vốn là hình ảnh quen thuộc nhắc nhớ về làng quê Việt Nam. Thời xưa, tre thường được dùng để làm hàng rào. Tuy nhiên, tại Bát Tràng sẵn gạch nên tường các nhà trong làng đều xây bằng gạch, kể cả tường xây bằng gạch Bát Tràng dựng đứng.

Làng không có nhà lá

Trước khi có nhà mái ngói thì nhà lá là hình ảnh quen thuộc tại nhiều làng quê. Nhưng ở Bát Tràng theo nghề làm lò, khi lò bầu “lên đậu” tức giai đoạn trót của việc nung lò, lửa dồn lên bầu lò cao nhất, bốc ngùn ngụt , tàn bay tung toé. Vì thế nếu là nhà lá thì sẽ có hoả hoạn ngay.

ngoi-bat-trang

Một góc không gian gốm sứ

Làng có nhiều người đỗ đạt

Làng Bát Tràng còn nổi tiếng vì thời phong kiến có nhiều người hiển đạt. Tổng cộng Làng đã có 364 người đỗ từ tam trường (tức Tú tài) trở lên, trong đó có 8 Tiến sĩ, một Trạng nguyên. Làng còn có nhiều người được phong tới tước hầu, tước công ….

Trong nhiều đợt về thăm Làng Gốm Bát Tràng, làng hiện nay còn lưu truyền lại những câu vè xưa:

“Làng Bát Tràng là làng văn hiến

Vốn xưa nay nổi tiếng xa gần

Các quan văn võ triều thần

Quận công, Tiến sĩ, Cử nhân, Tú tài …

Phụ nữ được đánh giá cao

Làng rất tự hào về vai trò quan trọng của phụ nữ trong mọi gia đình. Những người phụ nữ trong làng Bát Tràng nổi tiếng vì đảm đang, giỏi chiều chồng nuôi con. Hầu như mọi chuyện lớn nhỏ các bà đều có thể làm được. Do đó, người đàn ông Bát Tràng nếu không dành thì giờ lo chuyện học hành thì hoàn toàn rảnh rang để hưởng mọi lạc thú ở đời.

Người làng Bát Tràng hầu hết đều có họ hàng với nhau. Nếu không họ nội thì cũng họ ngoại. Bởi tiếng tốt của người con gái làng Bát Tràng nên ít ai muốn lấy con gái làng ngoài. Do đó, mỗi khi tiễn con xuất giá đi lấy chồng, các ông già bà cả luôn căn dặn con, cháu “Nếu mày mà thất lễ với họ hàng nhà chồng thì đã thất lễ với chính họ nhà ta đấy”.

lam-gom-bat-trang

Người nghệ nhân đang vẽ hoa văn lên gốm sứ

Trải qua hơn 500 năm lịch sử, biết bao biến cố thăng trầm, Gốm Sứ Bát Tràng nhận được sự công nhận không chỉ cộng đồng người Việt mà còn là một trong những sản phẩm yêu thích tại các quốc gia như Nhật Bản, Hàn Quốc, Mỹ, Canada...

Các sản phẩm của làng gốm Bát Tràng không chỉ bền về màu men, sắc nét trong màu sắc hoa văn mà còn bền bỉ theo thời gian. Gốm Sứ Bát Tràng xứng đáng là biểu tượng quốc gia, hội tụ tinh hoa văn hóa dân tộc Việt Nam.

Hotline Messenger Nguồn gốc Quà tặng